«Άδεια Φωλιά»

Επίπονη Μετάβαση;…. ή Ευκαιρία για Νέο Νόημα;

Γράφει η Μιχαήλα Σταυροπούλου

Οικογενειακή Σύμβουλος - Ψυχοθεραπεύτρια

Οι οικογένειες σχηματίζονται από ανθρώπους οι οποίοι μοιράζονται μια ιστορία αλλά και ένα μέλλον μαζί. Μια ιστορία, που έχει βιώσει ο καθένας ξεχωριστά και ένα μέλλον που έχουν ονειρευτεί για το «μαζί». Ο κύκλος  ζωής μιας οικογένειας αρχίζει όταν το  νέο ζευγάρι αποφασίζει να ανεξαρτητοποιηθεί συναισθηματικά και πρακτικά από την πατρική οικογένεια και να δεσμευτεί στην μεταξύ του σχέση. Μαθαίνει να ζει μαζί, διαχωρίζει τους μεταξύ του ρόλους. Ο ερχομός των παιδιών στην οικογένεια σηματοδοτεί την αρχή του γονεϊκού ρόλου αλλά και ένα νέο εξελικτικό στάδιο για  την οικογένεια.

Για την γυναίκα, με τον ερχομό του πρώτου της παιδιού  «η αποστολή εξετελέσθη!». Ο ρόλος για τον οποίο γαλουχείται από την πατρική της οικογένεια, ο «προορισμός της», έχει επιτευχθεί όπως και οι προσδοκίες των γονιών αλλά και της κοινωνίας.  Έτσι, αποκτά έναν ακόμη ρόλο εκτός από αυτούς της συντρόφου, της κόρης, της αδελφής, της φίλης, της εργαζόμενης, αυτόν της μητέρας.  Για πολλά χρόνια, αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος του εαυτού της σε αυτό το ρόλο. Η οικογένεια δομείται με βάση και τις ανάγκες των παιδιών ενώ το ζευγάρι έχει έναν «αδιαμφισβήτητο» κοινό σκοπό…

Τι γίνεται όμως όταν τα παιδιά αποφασίζουν να αφήσουν το παιδικό τους δωμάτιο και να φτιάξουν το δικό τους σπίτι;  

Η ανεξαρτητοποίηση των παιδιών, σηματοδοτεί το πέρασμα της οικογένειας σε ένα νέο στάδιο εξέλιξης ενώ τα μέλη της οικογένειας καλούνται να αντιμετωπίσουν  μεταβολές σε συναισθηματικό αλλά και πρακτικό επίπεδο. Οι McGoldrick & Carter ταξινόμησαν τον κύκλο ζωής της οικογένειας στα παρακάτω 6 στάδια:

1. Αφήνοντας το σπίτι: Ανύπαντροι ενήλικες
2. Η ένωση μιας οικογένειας μέσω του γάμου: Το νέο ζευγάρι
3. Οικογένειες με μικρά παιδιά
4. Οικογένειες με εφήβους
5. «Δρομολόγηση» των παιδιών και το «προχώρημα»
6. Οικογένειες στην συνέχεια της ζωής τους

Η «δρομολόγηση» των παιδιών εκτός του πατρικού σπιτιού  σηματοδοτεί για το ζευγάρι τη  μεταβολή της προσωπικής του σχέσης αλλά και την μεταβολή στην σχέση του με τα παιδιά. Οι γονείς καλούνται να επαναπροσδιορίσουν την σχέση με τα ενήλικα 

πλέον παιδιά τους, να αποδεχτούν την αναπόφευκτη αυτονόμηση και ανεξαρτητοποίηση της ζωή τους αλλά και να χτίσουν μαζί τους σχέσεις που στηρίζονται περισσότερο στην αμοιβαιότητα και λιγότερο στην εξάρτηση.

Ο τρόπος με τον οποίο οι οικογένειες διαχειρίζονται αυτή την μετάβαση σχετίζεται πάρα πολύ με τον τρόπο που γενικά η οικογένεια έχει μάθει να δίνει νόημα αλλά και να διαχειρίζεται το stress και τις αλλαγές. Για κάποιες οικογένειες η μετάβαση αυτή είναι εύκολη; και ενώ μπορεί να υπάρχει η λύπη ότι, «θα κλειδώνει η πόρτα το βράδυ και δεν θα είναι όλοι μαζί μέσα στο σπίτι», οι γονείς είναι έτοιμοι  για την παροχή στήριξης προς τα παιδιά τους ενώ αντιμετωπίζουν με σεβασμό και εμπιστοσύνη την κρίση και τις προσωπικές τους επιλογές.

Η «ΕΥΧΗ» των γονιών, η μη δημιουργία ενοχών και η χαρά για το νέο προχώρημα στην ζωή των παιδιών, είναι η βάση για την δημιουργία μιας σχέσης αμοιβαιότητας και αποδοχής.

Αναμφισβήτητα, το να φύγουν τα παιδιά από το σπίτι είναι μια σημαντική αλλαγή για τους γονείς. Το γεγονός ότι δεν θα είναι πια γονείς -άδεια φωλιά- με την έννοια που ήταν στο παρελθόν, το ότι η γυναίκα και μητέρα, δεν θα έχει παιδιά στο σπίτι να φροντίσει, ίσως να δημιουργεί μια αίσθηση κενού. Το κενό μάλιστα, συχνά μοιάζει δυσαναπλήρωτο, όταν τα παιδιά ικανοποιούσαν ανάγκες και κενά που η μητέρα ή ο πατέρας δεν ικανοποιούσαν μέσα από την συζυγική σχέση.  Σε αυτή την περίπτωση, που τα παιδιά κάλυπταν κενά χρόνων η αποχώρηση τους από  πατρικό σπίτι ενδέχεται να γίνεται πιο δύσκολη ή να «αργεί» σε σχέση με την ηλικία ή τις ανάγκες τους.

Εάν λοιπόν, η ανεξαρτησία των παιδιών απειλεί την ισορροπία της σχέσης των γονιών, τότε η αντίσταση σε αυτή είναι σθεναρή και συχνά ασυνείδητη. Εάν το ζευγάρι δεν βρίσκει κανένα ενδιαφέρον στην παρουσία του συντρόφου του, εάν ο καθένας ξεχωριστά αλλά και οι δύο μαζί, δεν βρίσκουν προσωπικό ενδιαφέρον και κίνητρο πέραν των παιδιών, για την συνέχεια της ζωής τους, τότε η αποχώρηση των παιδιών δυσχεραίνεται, παρεμποδίζεται ή δεν γίνεται ολοκληρωτικά.

…Ευκαιρία για Νέο Νόημα

Η αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι, η αυτονόμηση και η ένταξη τους στην ενήλικη ζωή, θα μπορούσε ν’ αποτελεί και ένα «σημάδι» ότι οι γονείς  κατάφεραν να μεγαλώσουν παιδιά που επιθυμούν να «ανοίξουν τα φτερά τους» που θέλουν να «πάρουν το τιμόνι της ζωής τους στα χέρια τους», που νιώθουν ότι έχουν πάρει τα εφόδια και τις αξίες εκείνες που τα καθιστούν ικανά  για να πορευτούν στην δική τους ζωή. Η αποχώρηση των παιδιών μπορεί να αποτελέσει και σημάδι επιτυχίας στον γονεϊκό ρόλο αλλά και μια ευκαιρία για το ζευγάρι. Ευκαιρία, να ανακαλύψει νέα νοήματα και στόχους στο «μαζί», ευκαιρία για έναν πιο ελεύθερο αποδεσμευμένο από ευθύνες τρόπο ζωής, ευκαιρία για γνωριμία και επαφή με τον ίδιο του τον εαυτό.

Ποιο νόημα λοιπόν, ποια χρώματα, ποιά «απόχρωση» θα χρησιμοποιήσει  η κάθε οικογένεια σε αυτό το νέο «πίνακα» της ζωής... είναι δική της και μόνο επιλογή. -

  Η Μιχαήλα Σταυροπούλου είναι Οικογενειακή Σύμβουλος – Ψυχοθεραπεύτρια. Είναι πτυχιούχος ψυχολογίας και έχεις μεταπτυχιακή ειδίκευση στην συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεία.  Για περισσότερα από οκτώ χρόνια εργαζόταν ως ψυχολόγος – σύμβουλος σε πολυεθνικούς οργανισμούς διοργανώνοντας βιωματικά σεμινάρια με άξονες τον εαυτό και την εργασία. Σήμερα, εργάζεται ιδιωτικά στην Κηφισιά, δουλεύοντας με άτομα, ζευγάρια και ομάδες, συνεργάζεται με  νηπιαγωγεία, κάνει ομάδες γονιών σε σχολεία και δίνει κείμενά της σε περιοδικά.